ការគិតលឿន និងការគិតយឺត

ម្ចាស់ពានរង្វាន់ណូបែលសេដ្ឋកិច្ច Daniel Kahneman បកស្រាយពីរបៀបដែលខួរក្បាលមនុស្សគិតលឿនតាមអារម្មណ៍ (System 1) និងគិតយឺតតាមហេតុផល (System 2) ព្រមទាំងអន្ទាក់នៃការសម្រេចចិត្តខុស។ ខួរក្បាលមនុស្សដំណើរការដោយប្រព័ន្ធ ២៖ ប្រព័ន្ធទី ១ (គិតលឿន ស្វ័យប្រវត្តិ តាមអារម្មណ៍) និងប្រព័ន្ធទី ២ (គិតយឺត ប្រើហេតុផល និងថាមពលខ្ពស់)។ មនុស្សយើងខ្លាចការបាត់បង់ ខ្លាំងជាងចង់បានផលចំណេញដល់ទៅ ២ ដង (Loss Aversion) ដែលធ្វើឱ្យយើងសម្រេចចិត្តខុសក្នុងអាជីវកម្ម និងជីវិត។ អន្ទាក់នៃតួលេខដំបូង (Anchoring Effect) ធ្វើឱ្យយើងវាយតម្លៃតម្លៃទំនិញ ឬការចរចា ដោយផ្អែកលើលេខដំបូងគេដែលយើងបានឮ។ កុំទុកចិត្តលើអារម្មណ៍ជឿជាក់ហួសហេតុរបស់ខ្លួនឯង (Overconfidence Bias) នៅពេលធ្វើការសម្រេចចិត្តធំៗ។

សៀវភៅ «ការគិតលឿន និងការគិតយឺត» (Thinking, Fast and Slow) ត្រូវបាននិពន្ធដោយ Daniel Kahneman ស្ថិតក្នុងប្រភេទចំណេះដឹងផ្នែក ចិត្តវិទ្យា & ការគិត (Psychology & Thinking) ហើយអាចអាន ឬស្តាប់ខ្លឹមសារសង្ខេបជាភាសាខ្មែរនៅលើ សង្ខេប (Sangkhep) ក្នុងរយៈពេលត្រឹមតែ 18 នាទី។

គំនិតសំខាន់បំផុតទាំង ៣ ពីសៀវភៅ Thinking, Fast and Slow រួមមាន៖ (១) ស្គាល់ឱ្យច្បាស់រវាងប្រព័ន្ធទី ១ (គិតលឿនដោយសភាវគតិ) និងប្រព័ន្ធទី ២ (គិតយឺតដោយការវិភាគ) ដើម្បីដឹងថាពេលណាត្រូវផ្អាកគិតមុនសម្រេចចិត្ត។ (២) ប្រយ័ត្នចំពោះអន្ទាក់ចិត្តវិទ្យា (Cognitive Biases) ដូចជាការខ្លាចខាតបង់ (Loss Aversion) និងឥទ្ធិពលនៃព័ត៌មានដំបូង (Anchoring)។ (៣) សម្រាប់ការសម្រេចចិត្តសំខាន់ៗ ចូរប្រើប្រាស់បញ្ជីត្រួតពិនិត្យ (Checklist) និងទិន្នន័យជាក់ស្តែង ជំនួសឱ្យការពឹងផ្អែកលើអារម្មណ៍មួយភ្លែត។

មាតិកាជំពូកសំខាន់ៗនៃសង្ខេបសៀវភៅ ការគិតលឿន និងការគិតយឺត (Thinking, Fast and Slow) រួមមាន៖ សេចក្តីផ្តើម៖ តួអង្គទាំងពីរនៅក្នុងខួរក្បាលរបស់អ្នក • ១. ប្រព័ន្ធទី ១ (System 1) ទល់នឹង ប្រព័ន្ធទី ២ (System 2) • ២. អន្ទាក់ចិត្តវិទ្យាសំខាន់ៗដែលអ្នកត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ន • សេចក្តីសន្និដ្ឋាន